Kiwi sadzę w ciepłym, osłoniętym miejscu, ponieważ pnącze potrzebuje słońca, żyznej i przepuszczalnej gleby oraz stałej wilgotności. Najczęściej wybieram aktinidię smakowitą. Niektóre jej odmiany znoszą mróz, jednak zimą osłaniam młode rośliny, zwłaszcza gdy temperatura spada poniżej –10°C. Sadzę je wiosną, po ustąpieniu przymrozków, i zapewniam im solidną podporę — dorosłe pnącze może osiągnąć kilka metrów długości.

Planując nasadzenia, pamiętam, że większość odmian kiwi jest dwupienna, więc do owocowania potrzebuję rośliny żeńskiej i męskiej. Zazwyczaj sadzę jednego zapylacza na 5–8 żeńskich pnączy, zachowując między nimi około 3–5 m odstępu. Wiosną przywiązuję młode pędy do podpory, natomiast zimą lub wczesną wiosną przycinam starsze, aby korona się nie zagęszczała. Regularnie podlewam pnącza w okresie wzrostu, ponieważ susza może ograniczyć plon, a zastój wody szkodzi korzeniom.

Twarde kiwi z pnącza? Właśnie wtedy najlepiej je zbierać

Kiwi kwitnie zwykle w maju lub czerwcu, a owoce dojrzewają przez kilka miesięcy. W Polsce zbieram je najczęściej w październiku lub na początku listopada, zanim nadejdą silne przymrozki. Nie czekam, aż zmiękną na gałęzi: owoce gotowe do zbioru są twarde, mają brązowawe skórki i łatwo odchodzą od szypułek. Z jednego dorosłego pnącza można zebrać od kilku do kilkudziesięciu kilogramów, zależnie od odmiany, wieku rośliny i warunków uprawy.

Po zbiorze układam owoce w chłodnym miejscu, najlepiej w temperaturze około 0–4°C. W takich warunkach mogą przechowywać się przez kilka tygodni, a nawet dłużej. Jeśli chcę przyspieszyć ich mięknięcie, wkładam kilka sztuk do papierowej torby z jabłkiem lub bananem, ponieważ wydzielany przez te owoce etylen wspomaga dojrzewanie kiwi. Co parę dni sprawdzam ich stan: owoc gotowy do jedzenia lekko ustępuje pod naciskiem palca, ale nie jest zapadnięty ani pomarszczony.

Dlaczego Nowa Zelandia stała się symbolem handlu kiwi?

Kiedy myślę o kiwi, od razu przychodzi mi do głowy Nowa Zelandia — i nie bez powodu. Owoc pochodzi wprawdzie z Chin, ale na początku XX wieku dotarł do Nowej Zelandii, gdzie rozpoczęto jego uprawę na większą skalę. Jeśli temat cię interesuje, sprawdź, ile trwa lot do Nowej Zelandii. Początkowo nazywano go chińskim agrestem, jednak w latach 50. XX wieku przyjęła się nazwa „kiwi”, nawiązująca do charakterystycznego, nielotnego ptaka, który symbolizuje ten kraj.

Nowa Zelandia dysponowała warunkami sprzyjającymi uprawie: łagodnym klimatem, żyznymi glebami i doświadczeniem w eksporcie produktów rolnych. Kiwi szybko zdobyło popularność za granicą, a jego sprzedaż szczególnie wzrosła po II wojnie światowej. Z czasem owoc stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych nowozelandzkich produktów eksportowych, obok mleka, mięsa i wina.

Jak kiwi zyskało światową sławę dzięki wspólnej marce i jakości

Duże znaczenie miała współpraca branży. W 1988 roku powstała spółdzielnia Zespri, która zajmuje się międzynarodowym marketingiem i sprzedażą nowozelandzkiego kiwi. Dzięki wspólnej marce, kontroli jakości i inwestycjom w nowe odmiany, takie jak złote kiwi SunGold, owoce trafiają dziś na dziesiątki rynków. Ponadto sezon zbiorów na półkuli południowej pozwala dostarczać je wtedy, gdy w wielu krajach półkuli północnej lokalnych kiwi jest mniej.

Właśnie dlatego Nowa Zelandia stała się symbolem handlu kiwi: nie dlatego, że owoc tam powstał, lecz dzięki umiejętnemu połączeniu uprawy, rozpoznawalnej nazwy, nowoczesnej logistyki i promocji. Ta historia pokazuje, jak lokalny produkt może stać się globalną marką — gdy łączy dobrą jakość, konsekwentne działania i pomysłowy marketing.

Jak kiwi pokonuje tysiące kilometrów, zanim trafi do sklepów?

Kiedy sięgam po kiwi w sklepie, trudno mi uwierzyć, jak długą drogę przebyło. Owoce sprzedawane w Polsce najczęściej przypływają z Nowej Zelandii, Włoch, Grecji lub Chile — zależnie od pory roku. W Nowej Zelandii zbiera się je zwykle od marca do maja, a w Europie dojrzewają głównie od września do listopada. Dzięki temu kiwi trafia na nasze półki niemal przez cały rok.

Przed podróżą sadownicy zbierają twarde, niedojrzałe owoce, które lepiej znoszą transport. A jak już tu jesteś, poznaj smak, który dzieli miłośników duriana. Następnie pracownicy sortują je według wielkości i jakości, po czym umieszczają w chłodniach o temperaturze około 0°C i wilgotności 90–95 proc. Rejs z Nowej Zelandii do Europy trwa przeciętnie 4–6 tygodni, a kontenerowiec pokonuje ponad 18 tysięcy kilometrów. Kontrolowane warunki przez całą trasę spowalniają dojrzewanie kiwi.

Od zbioru do sklepu: tygodnie drogi i owoc gotowy do jedzenia

Po dotarciu do portu kontenery jadą do centrów dystrybucyjnych. Tam pracownicy ponownie kontrolują owoce i przygotowują je do sprzedaży. Czasem przyspieszają dojrzewanie etylenem, czyli gazem, dzięki któremu kiwi trafia do sklepów w odpowiednim momencie. Zależnie od odległości i organizacji dostaw, od zbioru do sklepowej półki mija od kilku tygodni do nawet dwóch miesięcy.

Sprawna współpraca sadowników, pakowni, przewoźników i sklepów pozwala bezpiecznie dostarczyć owoce. Jak już dotykamy tego tematu, Odkryj egzotyczne owoce i ich niezwykłe smaki. Dlatego pracownicy pakują kiwi do kartonów, a następnie przewożą je w chłodniczych kontenerach i ciężarówkach, chroniąc przed uderzeniami, nagłymi zmianami temperatury oraz przedwczesnym dojrzewaniem. W sklepie wybieram owoc, który lekko ugina się pod palcami — to znak, że po tysiącach kilometrów jest już gotowy do jedzenia.

Co sprawdzić, wybierając świeże i dojrzałe kiwi?