Białystok i jego okolice mają wiele do zaoferowania — od zabytkowych pałaców i klimatycznych uliczek po malownicze zakątki Podlasia. W tym artykule przedstawiam pięć atrakcji, które warto zobaczyć podczas pobytu w regionie. To propozycje zarówno dla miłośników historii i architektury, jak i osób szukających kontaktu z naturą. Być może dzięki nim odkryjesz miejsca, do których zechcesz wrócić.

Białystok to dobry punkt startowy do odkrywania Podlasia: w jeden wyjazd połączysz zwiedzanie barokowego pałacu, spacery po parkach i kontakt z przyrodą. Wiele atrakcji leży zaledwie kilkanaście lub kilkadziesiąt kilometrów od centrum, więc pięć miejsc możesz zobaczyć podczas weekendu lub 3–4-dniowej wycieczki.

Podlasie zachwyca różnorodnością — od zabytkowej architektury po spokojne, zielone krajobrazy. Warto zwiedzać je bez pośpiechu i zostawić sobie czas na odkrywanie lokalnych zakątków.

Przedstawię pięć miejsc, które ukazują miejską architekturę, lokalną historię i podlaskie krajobrazy. Podpowiem też, na co zwrócić uwagę i jak zaplanować trasę, by ograniczyć czas spędzony w samochodzie — zarówno podczas kilkugodzinnej wizyty, jak i dłuższego urlopu.

Porównanie atrakcji turystycznych w okolicach Białegostoku

Pałac Branickich i ogrody w Białymstoku

Pałac Branickich, późnobarokowa rezydencja Jana Klemensa Branickiego, to jeden z najlepiej zachowanych magnackich pałaców epoki saskiej. Nazywany Polskim Wersalem lub Wersalem Północy, powstał z przebudowy dawnego zamku. Do środka prowadzi Brama Wielka „Gryf”, przy której stoją rzeźby Herkulesa. Na dziedzińcu mieści się Muzeum Historii Medycyny i Farmacji Uniwersytetu Medycznego; część wnętrz pałacu zwiedzisz bezpłatnie, a ekspozycje znajdziesz także w XVII-wiecznych piwnicach. Wypatruj również wieży zegarowej: jej zegar działa nieprzerwanie od ponad 260 lat i jest najstarszym czynnym zegarem wieżowym w Polsce.

Najwięcej czasu spędzam w ogrodach, gdzie geometryczne rabaty i przystrzyżone trawniki kontrastują ze swobodniejszymi zakątkami nad wodą. Można tam rozłożyć koc, obserwować kaczki i zejść z głównych alejek, by znaleźć ciszę; po drodze warto poszukać rzeźby Psa Kawelina. Tuż obok rozciągają się Planty — park o powierzchni około 15 ha, założony w latach 1908–1910 na terenie dawnych fortyfikacji. Wiosną i latem wieczorami kolorowo rozświetlają się tam fontanny. Wraz z pałacowymi ogrodami i pobliskim Rynkiem Kościuszki Planty tworzą zielone centrum Białegostoku.

Supraśl: monaster i Muzeum Ikon

Zwiedzanie Supraśla zaczynam od monasteru, założonego około 1500–1501 roku przez mnichów przeniesionych z Gródka. Według legendy zakonnicy puścili rzeką drewniany krzyż z relikwiami, a klasztor zbudowali tam, gdzie krzyż się zatrzymał. Najbardziej przyciąga mnie cerkiew Zwiastowania z lat 1503–1511: ma kwadratowy plan, wysokie ceglane mury i narożne wieże, dlatego przypomina obronny zamek łączący wpływy wschodnie i zachodnie. Oryginalną świątynię wysadzono w 1944 roku, a odbudowano w 1985. Dziś można ją zwiedzać z przewodnikiem, często mnichem. Warto także zajrzeć do cerkwi św. Jana Teologa z 1888 roku. Pamiętaj o stroju zakrywającym ramiona i kolana; chustę można wypożyczyć przy wejściu.

Podczas zwiedzania warto zwrócić uwagę na kilka ważnych miejsc i praktycznych wskazówek:

• Cerkiew Zwiastowania z lat 1503–1511 oraz cerkiew św. Jana Teologa z 1888 roku.
• Strój zakrywający ramiona i kolana; chustę można wypożyczyć przy wejściu.
• Muzeum Ikon w XVII-wiecznym Pałacu Archimandrytów, z ekspozycją około 1200 ikon, krzyży i metalowych ikon podróżnych.
• Około godzinna wycieczka z przewodnikiem po muzeum, zwykle rozpoczynająca się o pełnej godzinie; w sezonie najlepiej przyjść rano.
• Na monaster i muzeum warto przeznaczyć spokojne popołudnie, a na spacer po Supraślu około 2–3 godzin.
• Supraśl leży około 16 kilometrów od centrum Białegostoku.

W XVII-wiecznym Pałacu Archimandrytów działa Muzeum Ikon z multimedialną ekspozycją około 1200 ikon, krzyży i metalowych ikon podróżnych. Zwiedzający przechodzą przez sale, w których półmrok, światło i dźwięk liturgii prawosławnej tworzą atmosferę grot pustelników, cerkwi i katakumb. Szczególnie poruszają ocalałe fragmenty XVI-wiecznych fresków z wysadzonej świątyni — pamiątka jej dawnego wystroju. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około godziny i zwykle rozpoczyna się o pełnej godzinie. W sezonie bywa tłoczno, dlatego najlepiej przyjść rano. Na monaster i muzeum warto przeznaczyć spokojne popołudnie; spacer po Supraślu zajmuje około 2–3 godzin. Z centrum Białegostoku do miasteczka jest około 16 kilometrów.

Tykocin: synagoga, zamek i historyczny układ miasta

W Tykocinie historia towarzyszy spacerom po rynku, otoczonym regularnie rozplanowanymi ulicami. Największe wrażenie zrobiła na mnie Wielka Synagoga z 1642 roku — jedna z najstarszych zachowanych w Polsce. Jej masywne mury i barwne wnętrze przypominają o licznej społeczności żydowskiej, która przez stulecia współtworzyła miasto. Warto obejrzeć ekspozycję muzealną, a następnie przejść się po rynku i pobliskich uliczkach.

Warto także odwiedzić zamek, którego historia sięga XV wieku, choć obecny wygląd zawdzięcza rekonstrukcji. Za panowania Zygmunta Augusta pełnił funkcję królewskiej warowni i mieścił skarbiec. W 1705 roku odbyły się tu wydarzenia związane z ustanowieniem Orderu Orła Białego. Po zwiedzaniu można przejść przez historyczne centrum: od rynku do synagogi, a stamtąd w stronę Narwi. Skoro zgłębiasz tę tematykę, odkryj położenie Sri Lanki i poznaj najważniejsze informacje o tej wyspie. Taka trasa pozwala w kilka godzin poznać miasto i jego wielokulturową przeszłość.

Kładka Waniewo–Śliwno w Narwiańskim Parku Narodowym

Na spokojny spacer wybrałam kładkę Waniewo–Śliwno: ponad 1,2 km drewnianej trasy prowadzi przez rozlewiska Narwi, w sercu Narwiańskiego Parku Narodowego, kilkanaście kilometrów na zachód od Białegostoku. Park, utworzony 1 lipca 1996 roku, chroni 68,10 km² bagiennej doliny. Narew, zwana Amazonką Podlasia, rozdziela się tu na kręte koryta i tworzy wodny labirynt. Kładka łączy Śliwno z Waniewem, a po drodze trzeba pokonać pięć przepraw na pływających platformach, przesuwanych ręcznie — najlepiej we dwie osoby. Spacer w obie strony zajął mi około godziny.

W połowie trasy zatrzymałam się przy drewnianej wieży widokowej, skąd widać rozlewiska, trzcinowiska i wysepki. Warto wypatrywać ptaków: odnotowano tu 203 gatunki, między innymi błotniaka stawowego, symbol parku, bieliki, derkacze i wodniczki. Można też spotkać wielotysięczne stada gęsi, kaczek i łabędzi. Kładkę można rozpocząć z obu stron, ale polecam Śliwno, położone bliżej Białegostoku; trzeba jednak wrócić do auta tą samą drogą. Ręczne przeprawy mogą być trudne dla osób bojących się wody, a przy betonowych przystaniach osoby z wózkiem muszą go przenosić. Wstęp kosztuje 5 zł za bilet jednodniowy (ulgowy 2,50 zł) lub 12 zł za trzydniowy (ulgowy 6 zł).

Białowieski Park Narodowy i Rezerwat Pokazowy Żubrów

Białowieski Park Narodowy to cenny przyrodniczo przystanek podczas zwiedzania okolic Białegostoku. Wpisaną na listę UNESCO Puszczę Białowieską można poznawać na kilka sposobów: najstarszą część wyłącznie z licencjonowanym przewodnikiem lub przewodniczką, a Obszar Ochronny — na trasie liczącej około 7 km i zajmującej mniej więcej 3 godziny albo podczas około 6-godzinnej wyprawy. Na łatwej ścieżce Żebra Żubra drewniane pomosty prowadzą przez podmokłe lasy olszowe i olszowo-jesionowe. Trasa ma około 2,7 km w jedną stronę, więc spacer tam i z powrotem liczy niecałe 6 km. Skoro już tu wpadłeś, odkryj 5 atrakcji na spacer po centrum Warszawy. Mogą ją pokonać także rodziny z wózkiem i osoby poruszające się na wózku.

Poniżej znajdziesz najważniejsze atrakcje i propozycje aktywności w okolicy:

• zwiedzanie Puszczy Białowieskiej z licencjonowanym przewodnikiem lub przewodniczką;
• spacer ścieżką Żebra Żubra przez podmokłe lasy;
• obserwowanie żubrów i innych zwierząt w Rezerwacie Pokazowym Żubrów;
• wizyta w Muzeum Przyrodniczo-Leśnym;
• przejażdżka Białowieską Drezyną Rowerową trasą o długości od 4 do 22 km.

Żubry i inne zwierzęta można zobaczyć w Rezerwacie Pokazowym Żubrów, położonym mniej więcej w połowie drogi między Hajnówką a Białowieżą. Na wybiegach o powierzchni ponad 200 ha żyją także jelenie, łosie, sarny, dziki, koniki polskie, rysie i żubronie — krzyżówki żubra z bydłem domowym. Rezerwat powstał, by odtworzyć populację żubra: po I wojnie światowej w Puszczy nie przetrwał żaden osobnik, a pierwsze zwierzęta wypuszczono na wolność w 1952 roku. Wolę obserwować dzikie zwierzęta w ich naturalnym środowisku, jednak tutaj można z bliska poznać żubry. Przy dłuższym pobycie warto dodać do planu Muzeum Przyrodniczo-Leśne, którego zwiedzanie trwa około 1,5 godziny, albo przejażdżkę Białowieską Drezyną Rowerową. Do wyboru są trasy o długości 4, 7, 14 i 22 km.